แพ้โปรตีนนมวัว

แพ้โปรตีนนมวัว

ภาวะภูมิแพ้เป็นกลไกของระบบภูมิต้านทานในร่างกายต่อสารก่อภูมิแพ้ ไม่ว่าจะเป็นแพ้อากาศ หอบหืด ผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง หรือ แพ้โปรตีนนมวัว หากเริ่มต้นเป็นแล้วมักจะลุกลามเป็นซีรีย์ภูมิแพ้ชนิดที่รุนแรงขึ้นได้ การป้องกันตั้งแต่ระยะที่ยังไม่เกิดอาการจึงจะช่วยลดความเสี่ยงการเกิดภูมิแพ้ให้ลูกได้

คำถามที่พบบ่อย


เมื่อได้รับการรักษาที่เหมาะสม โดย 30-56% ของเด็กที่แพ้นมวัวมักจะหายภายในอายุ 1 ปี เมื่ออายุ 3 ปีเด็กหายจากการแพ้นมวัวเพิ่มเป็น 70-87% และเมื่อผ่านไป 5 ปี เด็กส่วนใหญ่ก็จะกลับมากินนมได้ปกติถึง 81-95% ทั้งนี้ขึ้นกับอายุที่วินิจฉัย และการดูแลรักษาโดยการหลีกเลี่ยงอาหารที่เด็กแพ้อย่างจริงจัง จะทำให้เด็กหายได้ง่าย และรวดเร็วขึ้น อย่างไรก็ตาม ในปัจจุบันพบว่าเด็กอาจแพ้อาหารหลายชนิดร่วมกัน และมีระดับของอาการที่รุนแรงมากขึ้น ซึ่งทำให้มีแนวโน้มที่จะใช้เวลาในการรักษานานขึ้น

ดัดแปลงจาก บุษบา วิวัฒน์เวคิน และคณะ, แนวทางเวชปฏิบัติการดูแลรักษาโรคแพ้โปรตีนนมวัว, 2555



ยกตัวอย่างในกรณีของการแพ้อาหาร แล้วมีอาการทางผิวหนัง เช่น ผื่นผิวหนังอักเสบ แพทย์อาจให้ยาทาลดอาการอักเสบผสมสารสเตียรอยด์อย่างอ่อน ใช้ทาบางๆ เพื่อให้อาการดีขึ้นแล้วหยุดใช้ แต่หากมีสาเหตุจากการแพ้อาหารโดยไม่ทำร่วมกับการงดอาหารที่แพ้ อาการก็จะกลับมาอีก การงดอาหารที่แพ้ หรือเลือกสูตรนมที่เหมาะสมจึงเป็นหัวใจสำคัญของการรักษา


ผู้ใหญ่เรามักมีประสบการณ์เกี่ยวข้องกับอาการภูมิแพ้ทางจมูก เนื่องจากได้รับสารก่อภูมิแพ้ทางอากาศ จึงมักเชื่อมโยงโรคภูมิแพ้กับควัน ฝุ่น ไร ขนสัตว์ และความสกปรก แล้วพยายามปกป้องลูกน้อยด้วยการดูแลบ้าน สิ่งแวดล้อมให้สะอาด เลือกเสื้อผ้า หรือน้ำยาทำความสะอาดที่ลดความเสี่ยงที่จะแพ้ ซึ่งอาจยังไม่เพียงพอ พ่อแม่ไม่ควรละเลยเรื่องอาหารทั้งกรณีที่กำลังให้นมแม่ หรือต้องเลือกใช้นมผสมภายใต้การดูแลของแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ ซึ่งจะเป็นช่องทางหลักที่กระตุ้นให้เกิดอาการแพ้ได้ในช่วงขวบปีแรก


  • เด็กที่แพ้นมวัวมีโอกาสแพ้นมแพะได้ 92%
  • เด็กที่แพ้นมวัวมีโอกาสแพ้นมสูตรถั่วเหลืองได้ 10 - 14% หรือมากกว่า
  • เด็กที่แพ้นมวัวมีโอกาสแพ้นมสูตรโปรตีนย่อยเต็มที่ได้ < 10%
  • เด็ก 50% จะมีอาการแพ้อาหารอื่นๆร่วมด้วย ได้แก่ แพ้ไข่ แพ้อาหารทะเล เป็นต้น


ดัดแปลงจาก 

Bellioni-Businco B., et al., J Allergy Clin Immunol. 1999.

แนวทางเวชปฏิบัติการดูแลรักษาโรคแพ้โปรตีนนมวัว โดยราชวิทยาลัยกุมารแพทย์แห่งประเทศไทย

จรุงจิตร์ งามไพบูลย์. รวมความรู้เรื่องแพ้นมวัว. 2555.



การแพ้อาหารหนึ่งชนิด ทำให้เกิดข้อจำกัดในการเลือกอาหารไปจนกว่าลูกจะหาย และถ้าแพ้อาหารอื่นๆเพิ่มขึ้นจะยิ่งทำให้ยุ่งยากในการเลือกอาหาร การเริ่มให้อาหารเสริมชนิดใหม่ๆเพื่อหลีกเลี่ยงการแพ้อาหารเพิ่มจึงมีความสำคัญเป็นพิเศษ

จากแนวทางเดิมที่เคยให้งดอาหารที่เสี่ยงต่อการแพ้ไว้ก่อนจนกว่าเด็กจะโต พบว่าวิธีนี้ไม่ค่อยได้ผล ในมุมมองของแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านภูมิแพ้ จึงแนะนำให้เริ่มอาหารเสริมในช่วงเวลาที่เหมาะสม คือตั้งแต่เด็กอายุ 4-6 เดือน โดยเริ่มอาหารใหม่ทีละ 1 อย่าง บันทึก และสังเกตอาการผิดปกติที่อาจเกิดขึ้นภายใน 3-5 วันหลังจากนั้น

ลำดับการเริ่มให้อาหารเสริมในเด็กที่แพ้อาหารแล้ว ควรเริ่มด้วยข้าวเจ้าบด จากนั้นให้ผักสีเขียวอ่อนแล้วเปลี่ยนเป็นผักสีเขียวเข้มขึ้นเรื่อยๆ ต่อด้วยกลุ่มโปรตีน เริ่มจากไก่บด หมูบด และปลาน้ำจืดบด(แนะนำปลาช่อน ปลาดอลลี่ เพราะเสี่ยงที่จะแพ้น้อยมาก) จากนั้นสามารถให้ผักสีส้มแดง แล้วจึงตามด้วยส้ม และกล้วย ส่วนอาหารชนิดที่เสี่ยงต่อการแพ้ ได้แก่ ไข่ ถั่วเหลือง แป้งสาลี ค่อยเริ่มต่อจากอาหารเหล่านี้เป็นลำดับ ทั้งนี้ให้เป็นไปตามคำแนะนำของแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านภูมิแพ้ซึ่งจะแนะนำให้เหมาะกับเด็กแต่ละราย

ดัดแปลงจาก จรุงจิตร์ งามไพบูลย์. รวมความรู้เรื่องแพ้นมวัว. 2555.



เมื่อมีอาการแม้เพียงเล็กน้อย แต่หากได้รับการวินิจฉัยแล้วว่าแพ้นมวัว ควรต้องได้รับการรักษาภายใต้คำแนะนำของแพทย์ผู้เชี่ยวชาญในการเลือกสูตรนมที่เหมาะสม หากใช้นมสูตรย่อยโปรตีนบางส่วน หรือ เอช.เอ. ที่ออกแบบมาเพื่อช่วยป้องกันอาการแพ้ อาจไม่สามารถนำมาใช้เพื่อการรักษาได้